1948 συλλογισμοί, 1 κατάθεση.

Πάντα ῥεῖ. Τίποτα δεν μένει στάσιμο. Τίποτα δεν μένει σταθερό. Το μόνο πράγμα που είναι σταθερό είναι η διαρκής αλλαγή, η μεταβολή.

Δεν είναι δυνατόν να μπει κανείς δύο φορές στον ίδιο ποταμό.
– Ηράκλειτος

Με τα πιο πάνω λόγια ο Ηράκλειτος αποτυπώνει με τον πιο κομψό τρόπο την ιδέα της συνεχούς αλλαγής. Δεν είναι δυνατόν να μπει κάποιος δυο φορές στον ίδιο ποταμό. Γιατί; Γιατί ο άνθρωπος που μπαίνει την πρώτη φορά με τον άνθρωπο που μπαίνει την δεύτερη, δεν είναι τα ίδια άτομα, κυρίως εσωτερικά. Έστω και αν ήταν όμως, τα νερά του ποταμού είναι διαφορετικά την δεύτερη φορά. Εδώ είναι όμως οπού κρύβεται η σοφία στα λόγια του Ηρακλείτου. Μπορεί ο άνθρωπος να είναι ή να μην είναι ο ίδιος, αλλά δεν είναι αυτό το σημαντικό στοιχείο του ρητού. Αυτό είναι το ποτάμι.

Το ποτάμι παραμένει ποτάμι. Το ποτάμι παραμένει ποτάμι διότι έχει κίνηση, διότι το νερό δεν μένει στάσιμο. Κινείται, αλλάζει. Αν έμενε στάσιμο πιθανόν σε κάποια φάση να έπαυε να είναι ποτάμι. Να γινόταν βάλτος, να ξεραινόταν. Η ιδέα της κίνησης είναι θεμελιώδης στην διατήρηση της ταυτότητας. Το ποτάμι είναι ποτάμι διότι μέσα του υπάρχει κίνηση.

Η κομψότητα της έκφρασης είναι τέτοια που αν και αρχικά μπορεί να παρασύρει κάποιον στην ιδέα της συνεχούς αλλαγής, δεν μένει εκεί. Σε ένα πιο βαθύ επίπεδο εξυμνεί την σταθερότητα που έρχεται μέσω της συνεχούς αλλαγής.

Οικοδεσπότες αξιών

Που αλλού συναντούμε μια τέτοια κατάσταση? Στον εσωτερικό κόσμο ενός ανθρώπου.

Οι αξίες είναι ζωντανοί οργανισμοί. Δεν ανήκουν σε κανένα αλλά βρίσκουν σπίτι σε πολλά μέρη. Βρίσκουν σπίτι εκεί όπου τους ανοίγεται η πόρτα. Αυτό μπορεί να είναι μέσα σε έναν άνθρωπο, μια οικογένεια, ένα σύνολο κτλ. Είναι ζωντανά όπως ένα ποτάμι αλλά εξίσου σταθερά. Η σταθερότητα τους εξαρτάται από την κίνηση. Την κίνηση του "οικοδεσπότη" που τις φιλοξενεί. Η αξία της αλληλεγγύης για παράδειγμα ξεκινά σαν μια ιδέα, σαν λόγια στο στόμα κάποιου "οικοδεσπότη" αλλά για να έχει ζωή πρέπει τα λόγια του "οικοδεσπότη" να μετατραπούν σε πράξη. Η πράξη είναι αυτό που μετατρέπει μια στάσιμη ιδέα σε κίνηση. Η κίνηση είναι αυτό που δίνει σάρκα και οστά σε μια αξία. Είναι αυτό που διατηρεί την σταθερή αξία μιας αξίας. Όταν ένα άτομο απλώνει ένα χέρι βοήθειας σε ένα άλλο, η αλληλεγγύη ρέει. Όταν αυτό το άτομο απλά μιλά για αλληλεγγύη χωρίς τις αντίστοιχες πράξεις, η αλληλεγγύη βαλτώνει. Η αλληλεγγύη παύει να υπάρχει παρά σε ένα φανταστικό επίπεδο.

Love, love is a verb. Love is a doing word.
– "Teardrop" (Massive Attack)

"Αγάπη, η αγάπη είναι ρήμα. Η αγάπη είναι μια λέξη πράξης." λέει το τραγούδι "Teardrop" του γνωστού συγκροτήματος Massive Attack.

Το ιδρυτικό και μέλος του συγκροτήματος, Robert Del Naja , πρόσφατα συνελήφθηκε γιατί κρατούσε πλακαζ όπου αντιστεκόταν στη συνεχιζόμενη γενοκτονια του Παλαιστινιακού λαού και εξέφραζε ταυτοχρόνως την στήριξη του στο γκρουπ "Palestine Action" το οποίο η Βρετανική κυβέρνηση "βάφτισε" ως "τρομοκρατικό" μόνο και μόνο επειδή τόλμησε να βανδαλησει κομμάτια της μηχανής πολέμου που διαπράττει αυτή την γενοκτονία. Ήταν η δεύτερη του σύλληψη μέσα σε λίγους μήνες, για ακριβώς τον ίδιο λόγο.

"Αγάπη, η αγάπη είναι ρήμα. Η αγάπη είναι μια λέξη πράξης."

Όταν ο "οικοδεσπότης" μένει στάσιμος

Διαβάζοντας τα πιο πάνω, εύλογα μπορεί να ρωτήσετε: "τι θέλει να πει ο 'ποιητής'; Που το πάει;"

Τα πιο πάνω είναι ένα παράδειγμα συλλογισμών που συχνά περνούν από το μυαλό μου για διαφορά πράγματα. Είναι μια άσκηση του μυαλού αν θέλετε όπου προσπαθώ να καταλάβω αν οι αξίες στις οποίες πιστεύω, είναι "ζωντανές" ακόμα μέσα μου και αν οι πράξεις μου τις κρατούν όχι μόνο ζωντανές αλλά και σταθερές.

Όταν νιώθεις ότι οι άξιες μέσα σου βαδίζουν τον αργό θάνατο της στασιμότητας, έχεις δυο επιλογές: είτε τις εγκαταλείπεις και τις αφήνεις να πεθάνουν είτε διαλέγεις την αναζωπύρωση τους μέσω του μονοπατιού της κίνησης. Του μονοπατιού των πράξεων.

Είναι τέτοιοι συλλογισμοί που με έφεραν στο σημείο να εγκαταλείψω την σχέση που είχα με μια αντιπροσώπευση της ιδέας που έμαθα από παιδί να αγαπώ. Είναι οι ίδιοι οι συλλογισμοί που με έφεραν στο σημείο να θέλω να ακολουθήσω μια άλλη αντιπροσώπευση της ιδέας που έμαθα από παιδί να αγαπώ.

Οι προβληματισμοί μου για το τι σημαίνει "Ομόνοια" στην πράξη ήταν διαχρονικοί. Είμαι, καλώς η κακώς, από τους ανθρώπους που δύσκολα εγκαταλείπουν μια μάχη και σχεδόν ποτέ την ελπίδα. Πιστεύω στην ιδέα ότι οι ιδέες πρέπει να μπαίνουν στην αρένα και να δοκιμάζονται. Μιλάς για αντίσταση "εκ των έσω"; Κάνε το πράξη. Μιλάς για το πως ο αθλητισμός και η πολιτική δεν μπορούν να διαχωριστούν; Πράξη. Υπάρχει όμως και μια κινεζική ρήση που λέει:

"Αν πρέπει να παίξεις, αποφάσισε τρία πράγματα εξαρχής: τους κανόνες του παιχνιδιού, το διακύβευμα και την ώρα που θα σταματήσεις."

Η αλήθεια είναι ότι πολλές φορές, ειδικά αν είσαι άτομο που πιστεύει ακράδαντα στην ιδέα της "ελπίδας", είναι πολύ δύσκολο να αναγνωρίσεις το σημείο όπου πρέπει να τραβήξεις την γραμμή του τέλους. Κάποτε όμως η ζωή με τον ένα τροπο η τον άλλο, σου φανερώνει αυτή τη γραμμή. Η εντατικοποίηση της γενοκτονίας στην Παλαιστίνη από τον Οκτώβριο του 23, ενεργοποίησε μέσα μου "ροές" όπου ίσως τα νερά να ήταν "στάσιμα" για αρκετό διάστημα. Στην πορεία άφησα πίσω σχέσεις προσωπικές αφού οι αξίες τράβηξαν γραμμές και οι πράξεις ξαναβρήκαν την σημασία τους. Μια από αυτές τις σχέσεις ήταν και με την Ομόνοια, κυρίως στο ποδοσφαιρικό κομμάτι. Από την μέρα που αποφάσισα να τραβήξω μια "γραμμή στην άμμο" ήξερα ότι πολλά ήδη είχαν αλλάξει μέσα μου. Δεν ήταν μια απόφαση της στιγμής, μια απόφαση όπου δεν σκέφτηκα τα πλην και τα συν, τα υπέρ και τα κατά. Δεν ήρθε από το πουθενά.

Στις συζητήσεις μου με φίλους, ειδικά όταν έμπαινε στην συζήτηση η κουβέντα περί διαχωρισμού της πολιτικής και του αθλητισμού, η ερωτήσεις μου ήταν πάντα οι ίδιες:

• Γιατί υποστηρίζεις την Ομόνοια;
• Γιατί την Ομόνοια και όχι την ομάδα Α, Β κτλ;

Η πιο συνήθης απάντηση είναι μια εκδοχή του "γιατί ήταν η ομάδα του παππού μου, του παπά μου, της γιαγιάς μου, της μαμάς μου". Αν αποδεχτείς αυτήν την απάντηση επιφανειακά, αν δεν ρωτήσεις για παράδειγμα "γιατί ο παππούς υποστήριζε αυτή την ομάδα", τότε απλά αποδέχεσαι την τυφλή τύχη και τον ρόλο που παίζει στην επιλογή ομάδας. Η ομάδα σου καθορίζεται αναλόγως σε ποια οικογένεια γεννιέσαι. Άρα από τύχη στηρίζεις μια ομάδα που φορά πράσινα και όχι μπλέ. Αυτή η ανάλυση αφαιρεί ό,τι πιο σπουδαίο έχει ένας άνθρωπος, αυτό ακριβώς που καθορίζει και το μέτρο της ελευθερίας του: την επιλογή. Μια τέτοια απάντηση μπορεί να ικανοποιεί κάποιους, αυτό είναι σεβαστό. Για μένα όμως δεν αρκεί. Αν μη τι άλλο οι απαντήσεις που λάμβανα μου έδειχναν αυτό που ήξερα αλλά αρνιόμουν να αποδεχτώ. Ότι η ιδέα της Ομόνοιας στο μυαλό μου και η ενσάρκωση της στην πράξη, ήταν δυο πολύ διαφορετικά πράγματα.

Όταν πήρα την πιο πάνω απόφαση να αποχωρήσω, τα πράγματα ήρθαν έτσι που η Ομόνοια θα κατακτούσε το πρωτάθλημα την σεζόν που έμπαινε. Η οικογένεια μου, φίλοι και γνωστοί συχνά μου έκαναν την συνήθης ερώτηση "Πως βλέπεις την ομάδα φέτος; Πάμε δυνατά." στην οποία πάντα απαντούσα με τον ίδιο τροπο: δεν ασχολούμαι πλέον. Προσπάθησα η αλήθεια, 1-2 φορές να δω κάποια παιχνίδια. Ακόμα και όταν η ομάδα σκόραρε, δεν είχα καμία αντίδραση. Ούτε χαρά, ούτε θυμό, ούτε λύπη. Ένιωθα κάτι χειρότερο: αδιαφορία. Το τι έβλεπαν τα μάτια μου ήταν απλά μια ακόμη ομάδα που έτυχε να είναι ντυμένη στα πράσινα. Ακόμη και στο παιχνίδι όπου κλείδωσε ο τίτλος, δεν ένιωσα πραγματικά τίποτα. Ούτε μετά στα ευρωπαϊκά. "Καλά γιατί ασχολήθηκες και τα έβλεπες;" θα σκεφτείτε. Ακριβώς επειδή ένιωθα ότι εκεί θα μετριόντουσαν αυτά που πίστευα. Αν τα παρέδιδα όταν άκουγα τις "σειρήνες" της επιτυχίας. Τι πιο εύκολο; Ποσά παραδείγματα;

Ομόνοια με τον "οικοδεσπότη"

Και κάπως έτσι το ταξίδι με έφερε στην Ομόνοια 29Μ.

Αν και γνωρίζω το σωματείο από μακριά, ιδεολογικά τουλάχιστον, το νιώθω πιο κοντά από οτιδήποτε άλλο. Όταν βλέπω την δουλειά που γίνεται εκεί βλέπω ανθρώπους των πράξεων. Βλέπω ανθρώπους για τους οποίους η λέξη "επιτυχία" ξεπερνά τα επιφανειακά όρια των τίτλων και τροπαίων. Όταν η επιτυχία μετριέται όχι με νούμερα αλλά με πράξεις, με το πόσο κοντά μια πράξη είναι με μια αξία, τότε δεν έχεις μόνο ένα αξιόμαχο σύστημα. Έχεις ένα σύστημα που γεννά ελεύθερους ανθρώπους. Ανθρώπους για τους οποίους η ελευθερία είναι αδιαπραγμάτευτη. Ανθρώπους που δεν γονατίζουν μπροστά σε κεφάλαια, που δεν έχουν και αυτοί την "τιμή" τους. Ανθρώπους που δεν ψάχνουν για "σωσίες" ακριβώς επειδή αγκαλιάζουν την ευθύνη, γιατί οι ίδιοι θέλουν να αλλάξουν, να "σώσουν" τον κόσμο όπως είπε ο Καζαντζάκης.

Παρακολουθούσα το ντοκιμαντέρ που έκανε η Ο29Μ για το καλαθοσφαιρικό τμήμα ΑμεΝΑ ("Αγάπη, η αγάπη είναι ρήμα. Η αγάπη είναι μια λέξη πράξης.") το οποίο εκτός από πολύ συγκινητικό, είναι ενδεικτικό του οράματος αυτού του σωματείου. Στο ντοκιμαντέρ υπάρχει και το κομμάτι όπου στη Γενική Συνέλευση του σωματείου ψηφίστηκε παμψηφεί η δημιουργία του. Στην συνέλευση μίλησε ο υπεύθυνος του τμήματος, Πάμπος Χατζηκωνσταντής του οποίου κρατώ τα πιο κάτω λόγια:

"Όλοι γιατί όταν θα μας ρωτήσουν τα παιδιά μας, τι κάναμε για να αλλάξουμε τον κόσμο, να έχουμε κάτι να υποστηρίξουμε τους εαυτούς μας"

Με τα πιο πάνω λόγια, επιστρέφουμε στις ερωτήσεις που όντως θα έρθουν σε κάποια φάση από τα παιδιά μας: "γιατί αυτή η ομάδα;", "εσύ τι έκανες για αυτά που πίστευες;". Θεωρώ ότι στην Ο29Μ υπάρχουν πολύ καλές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Δεν υπάρχουν τα τέλεια σύνολα, οι τέλειες ομάδες, οι τέλειοι οργανισμοί όπως δεν υπάρχει ο τέλειος άνθρωπος. Υπάρχουν λόγια και πράξεις. Υπάρχουν αξίες και "οικοδεσπότες".

Ξέρω ότι ο "οικοδεσπότης" που λέγεται Ομόνοια 29Μ έχει δημιουργήσει ένα χώρο όπου οι ιδέες και οι αξίες στις οποίες πιστεύω, μετατράπηκαν σε πράξη. Ξέρω ότι όταν μετριόνται τα λόγια και οι πράξεις, οι πράξεις είναι αυτές που καθορίζουν το αποτέλεσμα.

Αποφάσισα λοιπόν ότι αυτός ο "οικοδεσπότης" που ονομάζεται Ομόνοια 29Μ αξίζει την στήριξη μου έτσι ώστε να κάνει την φιλοξενία όλων αυτών των αξιών στις οποίες πιστεύω, ακόμα πιο δυνατή. Αξίζει την στήριξη μου ασχέτως που θα καταλήξει αυτό το ταξίδι. Ασχέτως που θα πάει αυτό το ποτάμι, φτάνει να κινείται. Διότι όσο κινείται, έχει ζωή. Όσο κινείται, παραμένει ποτάμι. Και τι είναι ο λαός, ο ζωντανός λαός, αν όχι ένα ποτάμι;

"Τα λόγια που δεν συμβαδίζουν με τις πράξεις δεν έχουν σημασία."
– Ερνέστο (Τσε) Γκεβάρα

Υ.Γ Το πιο πάνω κείμενο δεν είναι κριτική η οτιδήποτε άλλο παρά μόνο η μαρτυρία του ρυακιού που τρέχει μέσα μου έτσι ώστε ο μελλοντικός μου εαυτός να μπορεί να κοιτάξει πίσω και να πει "αυτή, αυτή ήταν ακόμα μια στιγμή που μετέτρεψες τις λέξεις σε πράξη." Ο κάθε άνθρωπος παίρνει το μονοπάτι και τις αποφάσεις που τον βοηθούν να κοιμάται ήσυχα (ως ένα βαθμό) το βράδυ αλλά και που τον βοηθούν να έχει καλές απαντήσεις σε δύσκολα ερωτήματα όποτε χρειαστεί.